ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ (18) ΜΑΡΙΑ ΠΑΝΟΥΤΣΟΥ (14) ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ (12) ΒΙΒΛΙΟ (10) ΕΛΕΝΗ ΝΕΣΤΟΡΑ (9) Με λέξεις πιασμένες στην απόχη (9) ΘΕΑΤΡΟ (8) ΜΟΥΣΙΚΗ (8) Ο Αγιώτατος Έρως (8) DUETS (6) ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΑΡΘΡΑ (6) ΜΑΡΙΛΙΝΑ ΤΖΕΛΕΠΗ (6) Πυξίδα (6) ΒΙΚΥ ΔΕΡΜΑΝΗ (5) ΕΙΔΗΣΕΙΣ (5) Λύχνος καιόμενος (5) ΕΛΛΑΔΑ (4) ΚΡΗΤΗ (4) ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ (4) ΝΕΑ (4) ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ (4) ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ (4) φως & γραφή (4) ΚΟΙΝΩΝΙΑ (3) ΚΡΙΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΥ (3) Αλέξης Γεωργαντάς (2) ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ (2) ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ (2) ΕΚΘΕΣΕΙΣ (2) ΘΑΝΑΣΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ (2) ΚΟΣΜΟΣ (2) ΛΕΝΑ ΣΙΩΠΗ (2) Έλενα Τουμαζή (1) ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ (1) ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ (1) ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ (1) ΔΡΩΜΕΝΑ (1) Δέσποινα Δεμερτζή (1) ΕΘΙΜΑ (1) ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ (1) ΗΘΗ (1) ΗΜΕΡΙΔΕΣ (1) ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ (1) ΚΟΛΥΜΒΗΣΗ (1) Κωνσταντίνος Καραγιαννόπουλος (1) ΛΙΖΗ ΧΑΝΔΑΚΑΡΗ (1) Λουκία Πλυτά (1) ΜΑΛΒΙΝΑ ΙΩΣΗΦΙΔΟΥ (1) ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΡΑΠΑΝΑΚΗ (1) ΜΙΚΕΛΑ ΦΕΡΟΥΣΗ (1) Μάρκος Σαριμανώλης (1) ΝΙΚΟΣ ΙΑΤΡΟΥ (1) ΝΤΙΝΑ ΓΕΩΡΓΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ (1) Νάσος Καράμπελας (1) ΟΜΙΛΙΕΣ (1) ΠΑΙΔΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ (1) ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ (1) ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ (1) ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ (1) μικρός ταξιδευτής (1)

ΔΡΑΜΑ: Το δρώμενο των Μπαμπούγερων στην Καλή Βρύση


Στην Καλή Βρύση, στους πρόποδες του Μενοίκιου όρους, κάθε χρόνο λίγο νωρίτερα από τις Απόκριες, στις γιορτές των Θεοφανίων και του Αϊ-Γιάννη, οι ντόπιοι μεταμφιέζονται και παίρνουν μέρος στο δρώμενο των Μπαμπούγερων. Είναι ντυμένοι με δέρματα ζώων και στη μέση τους έχουν κρεμασμένα κουδούνια. Οι Μπαμπόγεροι της Δράμας συνδέονται με αντίστοιχα δρώμενα της αρχαιότητας και των βυζαντινών χρόνων. Οι μεταμφιέσεις αποτελούν εκδηλώσεις με πανάρχαια καταγωγή. Έχουν ευετηριακό χαρακτήρα (ευετηρία σημαίνει καλοχρονιά) και σκοπό να εξασφαλίσουν την υγεία, τη βλάστηση και την καρποφορία της γης, όπως οι διονυσιακές γιορτές στην αρχαιότητα.
Οι άνθρωποι από παλιά κρέμαγαν τα κουδούνια, όχι μόνο πάνω στα ζώα, αλλά και πάνω τους, με σκοπό να διώξουν μακριά το κακό, όποιο κι αν ήταν αυτό. Δηλαδή τα κακά πνεύματα, όπως είναι οι καλικάντζαροι, την κακοκαιρία, που κατέστρεφε τη σοδειά κ.ά. Ετσι, τα κουδούνια σε αυτές τις περιπτώσεις είχαν ρόλο μαγικό. Για να γίνει η αποτροπή αυτή πιο αποτελεσματική, μεταμφιέζονταν με δέρματα ζώων, προσπαθώντας να κάνουν την όψη τους τρομερή και κινούνταν με συγκεκριμένο τρόπο, ώστε να ηχούν δυνατότερα και καλύτερα τα κουδούνια. Αυτό, σε κάθε τόπο, γινόταν διαφορετική μέρα κάθε χρόνο. Αλλού κάθε Απόκριες, αλλού κάθε 7 Ιανουαρίου που γιορτάζει ο Αϊ-Γιάννης, αλλού κάθε Πρωτοχρονιά κ.λπ. Με άλλα λόγια, οι μεταμφιεσμένοι των Φώτων, του Αϊ-Γιάννη, αλλά και της Αποκριάς, μιμούνται τις κακές δυνάμεις του χειμώνα, με σκοπό να τις ξορκίσουν, εξασφαλίζοντας την αναγέννηση της φύσης με τον ερχομό της άνοιξης.
Επειδή αυτές οι συνήθειες επαναλαμβάνονταν σταθερά κάθε χρόνο, δημιουργήθηκαν έθιμα. Τα έθιμα αυτά δεν γνωρίζουμε πότε ακριβώς σταθεροποιήθηκαν μέσα στον κύκλο του χρόνου. Παρέμειναν, ωστόσο, ζωντανά και τηρούνται μέχρι σήμερα. Σε μέρη που υπάρχουν τέτοια δρώμενα, οι άνθρωποι δίνουν αρκετά χρήματα για να αγοράσουν καλά κουδούνια, που τα φυλάνε στα μπαούλα και τα βγάζουν μόνο σε αυτές τις περιστάσεις. Οταν ο κουδουνάτος φορά καλά κουδούνια, αποσπά θετικά σχόλια από την κοινότητα και αποκτά μεγαλύτερη κοινωνική αναγνώριση.

Οι Μπαμπούγεροι της Καλής Βρύσης αποτελούν ένα εντυπωσιακό θέαμα και ταυτόχρονα ένα επιβλητικό ακρόαμα! Φορούν άσπρη περισκελίδα και άσπρο πουκάμισο. Πάνω από αυτά βάζουν μαύρο επενδύτη (πανωφόρι) χωρίς μανίκια, που είναι φλοκωτός από την εσωτερική μεριά. Στην πλάτη, δημιουργούν μια αρκετά μεγάλη καμπούρα από κουρέλια. Στο κεφάλι φορούν καλύπτρα από λευκό ύφασμα, φτιαγμένο στον αργαλειό, που απολήγει σε δύο κέρατα. Με κομμάτια προβιάς δημιουργούν γένια, μουστάκια, φρύδια και μαλλιαρές απολήξεις στα κέρατα. Τα δόντια είναι φτιαγμένα από δύο σειρές φασόλια τοποθετημένα στη θέση του στόματος. Παλαιότερα στα πόδια φορούσαν χειροποίητα δερμάτινα παπούτσια. Οι νεότερες γενιές Μπαμπούγερων προτιμούν πλέον τα μαύρα αθλητικά, που βολεύουν πολύ περισσότερο στην κίνηση και στο τρέξιμο, αν και κάποιοι εξακολουθούν να φορούν τα παλιά παραδοσιακά. Στο χέρι κρατούν ένα σακουλάκι κλειστό, με το οποίο περιλαβαίνουν όποιον τους μπει στο μάτι ή στο ρουθούνι! Παλαιότερα το σακουλάκι περιείχε στάχτη, η οποία είχε ρόλο αποτροπής του κακού. Αυτό, όμως, καταργήθηκε, αφού η στάχτη λέρωνε τους ανύποπτους επισκέπτες.
Κάθε Μπαμπούγερος έχει κρεμασμένα στη μέση του, περασμένα από σκοινί, πέντε πολύ μεγάλα κουδούνια. Για να είναι περισσότερο ανεκτό και καλύτερα κατανεμημένο το -καθόλου ευκαταφρόνητο- βάρος των κουδουνιών, το σχοινί περνά πάνω από τους ώμους και περικυκλώνει χιαστί την καμπούρα του Μπαμπούγερου. Η διάταξη των κουδουνιών, από την οποία δεν παρεκκλίνει κανείς, είναι τέσσερα χυτά κουδούνια, τοποθετημένα δύο στο μπροστινό μέρος του σώματος και από ένα στα πλαϊνά. Ενα ακόμη μεγαλύτερων διαστάσεων, σφυρήλατο αυτή τη φορά, κουδούνι είναι κρεμασμένο στο πίσω μέρος του σώματος, ακριβώς κάτω από τη μέση. Κρίνοντας από το άκουσμα, εύκολα συμπεραίνει κάποιος ότι η θέση του σφυρήλατου κουδουνιού είναι στρατηγική. Είναι ακριβώς εκείνη που δέχεται πρώτη τους κραδασμούς και από το βάδισμα και από το τρέξιμο, έτσι ώστε ο μπάσος ήχος του σφυρήλατου κουδουνιού να κυριαρχεί στους ήχους των υπόλοιπων χυτών κουδουνιών. Η σημασία της θέσης του σφυρήλατου κουδουνιού επιβεβαιώνεται και από τον τύπο της κίνησης που εκτελούν οι Μπαμπούγεροι όταν στέκουν και χτυπούν τα κουδούνια τους. Εκτελούν κάθετη ταλάντωση του κορμού, δίνοντας έμφαση στους γλουτούς, πετώντας με τον τρόπο αυτό το σφυρήλατο κουδούνι προς τα επάνω και κάνοντάς το να ηχεί εντονότερα από τα υπόλοιπα. Οταν συναντιούνται πολλοί Μπαμπούγεροι μαζί, εκτελούν ταυτόχρονα αυτόν τον τύπο κίνησης, με στόχο να «ακουστούν». Ο ήχος που παράγεται είναι εκκωφαντικός και απροσδιόριστης τονικής οξύτητας. Ακόμη και αν κάποιος Μπαμπούγερος φέρει κουρδισμένα κουδούνια, είναι αδύνατον αυτό να γίνει αντιληπτό μέσα στον τεράστιο ηχητικό όγκο τόσων κουδουνιών!
Το δρώμενο στην Καλή Βρύση διαρκεί τρεις ολόκληρες μέρες. Οι Μπαμπούγεροι βγαίνουν τα Θεοφάνια στις 6 Ιανουαρίου, συνεχίζουν του Αϊ-Γιάννη στις 7 Ιανουαρίου και η κορύφωση έρχεται με το σατυρικό γάμο το μεσημέρι της επομένης. Το γλέντι που ακολουθεί, με κρασί και ντόπια λουκάνικα, διαρκεί μέχρι το πρωί, είναι παροιμιώδες και πιστοποιεί την ύπαρξη μιας κοινότητας ανθρώπων δραστήριων, γεμάτων ζωή και πρόθυμων όχι μόνο να διατηρήσουν όσα βρήκαν από τους παλαιότερους, αλλά να τα εμπλουτίσουν κιόλας με ευρηματικούς νεωτερισμούς.

ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΑΡΘΡΑ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ