Ο Αγιώτατος Έρως: «Και εγώ σαν τον Comte de Lautréamont θα πω…»



«Και εγώ σαν τον Comte de Lautréamont θα πω…»



Θα αντικαταστήσω τη μελαγχολία με το θάρρος,
την αμφιβολία με τη βεβαιότητα,
την απελπισία με την ελπίδα,
την κακία με το καλό,
τις καταγγελίες από την επιβολή φόρων,

τον σκεπτικισμό με την πίστη,
τις σοφιστείες
από την ψυχρότητα της ηρεμίας

και της υπερηφάνειας
με τη σεμνότητα.



Ιζιντόρ Ντυκάς






Σήμερα στον ‘Αγιώτατον Έρωτα‘
φιλοξενώ τον ποιητή Σταμάτη Πολενάκη







Και παρακάτω μια προχειρογραμμένη
σημείωση, μιλώ για
την τελευταία φράση που έγραψε στο
περιθώριο του τετραδίου της
η Άννα Μαγδαληνή Μπαχ μια ήσυχη
καλοκαιρινή νύχτα του έτους 1752:
Θυμήσου θυμήσου ω ψυχή μου
τα χρόνια που διάβηκαν σαν
σύννεφα.



                                                                           Σ.Π





Ο Σταμάτης με φίλη,




Σταμάτης Πολενάκης. Κρατώ στα χέρια μου τα βιβλία του. Ποιητής και φίλος. Κάτι παραπάνω από φίλος. Σίφνος και Αθήνα. Σε αυτά τα δυο μέρη, κτίστηκε η μακρόχρονη φιλία μας. Η οικογενειακή σχέση βοήθησε στην γνωριμία μας. Μετά οι δυο μας, σιγά σιγά πλησίαζε ο ένας τον άλλον. Εκείνος νεότερος σχεδόν παιδί, με παρακολουθούσε και με βοηθούσε σε κάποια πράγματα  κατά την διάρκεια της θεατρικής μου  διαδρομής. Στην αρχή σαν  η δασκάλα, η μεγαλύτερη σε ηλικία, το θέατρο οι διαδικασίες δημιουργίας αλλά με τον καιρό άλλαζαν οι ρόλοι. Πια εγώ τον παρακολουθούσα και τον παρακολουθώ  και τον διαβάζω, ολοκληρωμένο άνδρα πια και πνευματικό άνθρωπο. Οι μνήμες από ό τι κάναμε μαζί, συζητήσεις, αλληλογραφία, ανταλλαγή απόψεων και αλληλοεπιδράσεις,  μαζί με τα βιβλία του, είναι  ένα ερέθισμα,  για το μικρό  αυτό αφιέρωμα.  


Οι φωτογραφίες του αφιερώματος είναι από το αρχείο του Σταμάτη Πολενάκη και από ταινίες του Béla Tarr.




Φώτο από  Ταινία  του  Béla Tarr



Επιλογές του Σταμάτη Πολενάκη






           


Σταμάτης Πολενάκης

BIRDS IN THE NIGHT




1


Αν και μας τύλιγε γοργά το σκοτάδι
που ερχόταν πίσω απ` τους λόφους
προφθάσαμε να βρούμε ο ένας 
τον άλλον ∙ μέσα από τον σπασμένο
καθρέφτη είδα τα πορφυρά μαλλιά σου
να κυματίζουν. Φοβήθηκα τότε – τώρα είναι αργά-
ν` αγγίξω εκείνο το τόσο εύθραυστο σώμα
που μου προσφερόταν ολόγυμνο μέσα
σ` εκείνο το ελάχιστο διάστημα της γαλήνης
που μας δόθηκε πριν ηχήσουν για άλλη
μια φορά οι σειρήνες και συρθούμε σαν ζώα τυφλά
μέσα στα πνιγηρά καταφύγια.



Συνεργασίες,


2

Ο ουρανός ολόκληρος φωτιζόταν από τις φλόγες.
Κατεβαίναμε ολοένα και βαθύτερα χτυπώντας
πάνω στα κρύα τοιχώματα του πηγαδιού
σαν ζώα τυφλά, πιασμένα σε αόρατο δίχτυ.
Κάτω από το παγερό σεληνόφως είδα
τα πορφυρά μαλλιά σου να κυματίζουν.
Κανείς δεν μας εξήγησε ποτέ το αίνιγμα
του κόσμου ∙ είδαμε να κατεβαίνει ανάμεσά μας
ο τρομερός άγγελος του έρωτα και του θανάτου
είδαμε στην έρημη ακτή τις σκοτεινές, ακίνητες
γόνδολες. Ένα κύμα μας εκσφενδόνισε
ως την άκρη αυτής της αφιλόξενης γης.



Φώτο από ταινία του Béla Tarr


3

Στα ίδια θολά ποτάμια μπαίνουμε ξανά και ξανά
σαν σε όνειρο. Κάτω από το θαμπό φως
της ετοιμοθάνατης φλόγας, είδα τα πορφυρά
μαλλιά σου να κυματίζουν. Είδαμε τις αιώνιες
βάτους να φλέγονται, είδαμε τον σκοτεινό
κεραυνό του έρωτα και του θανάτου να πέφτει
πάνω στην ακατοίκητη γη.   
Ύπαγε, ανίατεο πόνος θα είναι η ζωή σου
άκουσα τη φοβερή προφητεία ν` αντηχεί
μέσα από τα μαύρα σπήλαια της γης.

Σταμάτης με φίλη,

4

Περπατούσαμε ολομόναχοι στην άκρη της θάλασσας ∙ ξημέρωνε
και τα μάτια μας καίγονταν από τη φωτιά του οράματος.
Είδαμε τη σιωπηλή καταιγίδα να πλησιάζει και τότε,
με το χέρι ακίνητο, μου έδειξες κάτι που βυθιζόταν
πέρα μακριά, στον ορίζοντα. Θυμάμαι ότι το καράβι
ονομαζόταν Don Juan, θυμάμαι ότι είδαμε μέσα στο γαλάζιο
φως της αστραπής, τον άγιο ποιητή Σέλλευ με τα χέρια
υψωμένα στον ουρανό. Πριν βυθιστούμε για πάντα,
όπως οι πέτρες, είδα για τελευταία φορά τα πορφυρά
μαλλιά σου να κυματίζουν. Away, away to thy sad and silent home
ακούσαμε τη μελωδία του έρωτα μέσα από τα κατασκότεινα κύματα.


  Φώτο  από ταινία του Béla Tarr



Σταμάτης και φίλος,




Και




{…..}Αυτή είναι μια αίσθηση που έχω πάντοτε απέναντι στη ζωή και τον κόσμο. Πάντοτε είχα ένα συναίσθημα αμηχανίας, αποξένωσης, ακόμα και τρόμου απέναντι στο ίδιο το γεγονός της ύπαρξής μου. Είμαι εγώ αυτό το πρόσωπο που περιπλανιέται αέναα χωρίς προορισμό, και ταυτόχρονα είμαι κάποιος άλλος, ο διπλανός ή απόμακρος πλησίον που υποφέρει επίσης, ολομόναχος, ριγμένος κατά τύχη μέσα στον κόσμο, είμαι αυτός με τον οποίο δεν πρόκειται να  συναντηθώ ποτέ. Προσπαθώ, όμως, όλα αυτά να τα απαλύνω. Η ζωή δεν είναι ποτέ κάτι μονοδιάστατο. Είναι αλήθεια ότι είμαστε ανυπεράσπιστοι στα χέρια του θανάτου, ευάλωτοι απέναντι σε όλες τις τραγωδίες και τις καταστροφές της ύπαρξης…όλα αυτά πράγματι ισχύουν, αλλά την ίδια στιγμή υπάρχει κάτι
που μας σώζει πάντοτε. Μια λεπτή κλωστή, ένα νήμα αόρατο. Ό,τι χάνεται σήμερα εδώ, κάπου αλλού κερδίζεται αύριο, ίσως για να χαθεί και πάλι, κι έτσι συνεχίζει ο κόσμος. Ο κόσμος θα σωθεί, οκόσμος σώζεται από την ομορφιά κάθε στιγμή. Να μην το ξεχνάμε αυτό ποτέ. Τότε ίσως και να βρούμε την κρυμμένη απάντηση στο πιο βασανιστικό ερώτημα που έθεσε η εποχή μας: Γιατί δεν εμπόδισε ο Θεός το Άουσβιτς; Ειλικρινά δεν έχω την παραμικρή ιδέα ποια θα μπορούσε να είναι η απάντηση σ` ένα τέτοιο κολοσσιαίο ερώτημα. Υποψιάζομαι μόνο ότι αν υπάρχει απάντηση, και αν η απάντηση εμπεριείχε ένα ελάχιστο, έστω, στοιχείο παρηγοριάς, τότε αυτό θα μπορούσε, επιτέλους, να μας λυτρώσει από το πένθος. Τώρα όμως φεύγω πια πολύ μακριά από την αρχική ερώτησή σου και μπαίνω σε περιοχές δύσβατες… Όπως και να ‘χουν τα πράγματα, το ζήτημα είναι να μη χάσουμε ποτέ την πίστη μας στο θαύμα, την αγάπη μας για τη ζωή και τους ανθρώπους. Επίσης, πράγμα πολύ σημαντικό, να μη χάσουμε το χιούμορ μας και την ικανότητα να γελάμε με τα πράγματα. Ας πολεμήσουμε τις φοβερές εξουσίες με χιούμορ{….} Σ.Π






Βιογραφικό


Ο Σταμάτης Λ. Πολενάκης (εγγονός του Σιφνιού γελοιογράφου Σταμάτη Πολενάκη και γιος του Λέανδρου Πολενάκη), γεννήθηκε στην Αθήνα το 1970. Σπούδασε στο τμήμα Ισπανικής Λογοτεχνίας του Universidad Complutense της Μαδρίτης. Είναι ποιητής και θεατρικός συγγραφέας. Έχει δημοσιεύσει τις ποιητικές συλλογές "Το χέρι του χρόνου" (Ομβρος, 2002), "Τα γαλάζια άλογα του Φραντς Μαρκ" (Οδός Πανός, 2006), "Νοτρ Νταμ" (Οδός Πανός, 2008), "Τα σκαλοπάτια της Οδησσού" (Μικρή Άρκτος, 2012), "Η ένδοξη πέτρα" (Μικρή Άρκτος, 2014), "Τα τριαντάφυλλα της Μερσέδες" (Μικρή Άρκτος, 2016), που τιμήθηκε με το βραβείο ποίησης του περιοδικού "Αναγνώστης" το 2017. Έχει δημοσιεύσει ποιήματα σε λογοτεχνικά περιοδικά ("Το δέντρο", "(δε)κατα", "Ποιητική", "Poetry Review") και ανθολογίες ("Cross-Section", "Austerity Measures", κ.ά.). Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά από τον Γιάννη Γκούμα και κυρίως από τον Richard Pierce, στα ισπανικά, στα ιταλικά και στα γερμανικά. Έχει μεταφράσει από τα ισπανικά τα θεατρικά έργα "Chat" (σε ομαδική μετάφραση) και "Η τρυφερή σου μολότωφ" του Γκουστάβο Όττ (Εκδόσεις Λαγουδέρα, 2008). Είναι συγγραφέας του μονολόγου "Το τελευταίο όνειρο της Έμιλυ Ντίκινσον", που παρουσιάστηκε το 2007 στο πλαίσιο του Θεατρικού Αναλογίου (διοργάνωση: ΙΤΙ UNESCO) (ερμηνεία: Ιωάννα Τσιριγκούλη, σκηνοθεσία: Έφη Θεοδώρου) και το 2008 (ερμηνεία: Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, σκηνοθεσία: Σωτήρης Καραμεσίνης) στο Φεστιβάλ Ελληνικού Έργου HSBC. Το Δεκέμβριο του 2010 το έργο μεταδόθηκε από το Radio Romania Cultural στη Ρουμανία, σε ερμηνεία της Valeria Seciu, ενώ το Σεπτέμβριο του 2011 εκπροσώπησε τη Ρουμανία στο 63ο Διεθνές Φεστιβάλ Ραδιοφώνου και Τηλεόρασης Prix Italia, στο Τορίνο. "Το τελευταίο όνειρο της Έμιλυ Ντίκινσον" έχει μεταφραστεί στα αγγλικά από τον Richard Pierce, στα γαλλικά από την Μυρτώ Γόντικα και στα ρουμανικά από την Cezaria Udrescu. Τον Μάιο του 2012 παρουσιάστηκε στα αγγλικά στο θέατρο της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης, σε σκηνοθεσία Αθηνάς Στούρνα και ερμηνεία της ηθοποιού Monica McShane. Το έργο "Ψαρόσουπα" παρουσιάστηκε το 2009 στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου στο πλαίσιο των "Αναγνώσεων" (σκηνοθεσία: Ελένη Γεωργοπούλου), με τους ηθοποιούς Μάνο Βακούση, Δημήτρη Πιατά, Αιμιλία Βάλβη και Μαρία Τσιμά. Η "Ψαρόσουπα" έχει μεταφραστεί στα γαλλικά από την Jacqueline Razgonnikoff. Το 2010 ο Θίασος Ωκύπους ανέβασε το θεατρικό του έργο "Βερολίνο" στο Παράρτημα της Εθνικής Πινακοθήκης στο Ναύπλιο και στο Θέατρο Φούρνος στην Αθήνα (ερμηνεία: Ιλιάνα Παζαρζή, Δημήτρης Καραμπέτσης, σκηνοθεσία: Αθηνά Στούρνα). Το "Βερολίνο" έχει μεταφραστεί στα Γαλλικά από την Jacqueline Razgonnikoff. Τον Ιούλιο του 2009 προσκλήθηκε ως υπότροφος στο Κέντρο Συγγραφέων και Μεταφραστών της Βαλτικής, στο νησί Γκότλαντ της Σουηδίας. Το Σεπτέμβριο του 2009 συμμετείχε στην συνάντηση θεατρικών συγγραφέων "Dramaticulas" στο Μπουένος Άιρες με την ανάγνωση του έργου "Βερολίνο" στα ισπανικά. Επίσης, ποιήματά του διαβάστηκαν στη Σάλτα (Β. Αργεντινή) στο Casa de Hernandez- Museo de la Ciudad. Το έργο του "Χειμωνιάτικο ταξίδι" παρουσιάστηκε τον Σεπτέμβριο του 2016 στο Θέατρο Τέχνης, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ "Αναλόγιο" (ερμηνεία: Νίκος Αναστασόπουλος, Ιλιάνα Παζαρζή, Αντώνης Τσιοτσιόπουλος, σκηνοθεσία: Αθηνά Στούρνα). Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων.


Βοηθήματα











Β’ Μέρος



 Δικές μου επιλογές

Θυμάμαι τον Σταμάτη και τις κάρτες  που λαβαίναμε άλλοτε    χρησμικές, άλλοτε με απλές καθημερινές ευχές για κάτι καλύτερο ή με μια  μελαγχολική  αισιοδοξία και  το   χιούμορ  του καθαρά ‘Πεσσοικό’ (  ( Fernando António Nogueira de Seabra Pessôa ) από τα μέρη που ταξίδευε.










Τόσο πολύ εχρεωκοπήσαμε σύντροφοι
που ως και τα ξενοδοχεία
τα χτισμένα από τα κόκαλα των νεκρών,
τα ωραία παραθαλάσσια ξενοδοχεία
που φτιάξαμε με τ’ αργύρια
της προδοσίας του Πλουμπίδη,
ως και αυτά ακόμα, εγκαταλείφθηκαν
και σαπίζουν κάτω από τη λάσπη και τη
βροχή. Ούτε αυτή η εποχή είναι εποχή
για ποίηση: πληρώνουμε ακόμα
με νόμισμα Εμφυλίου.


Από  το βιβλίο τα Σκαλοπάτια της Οδησσού  -Μικρή Αρκτος




---





Το σπασμένο ρολόι  του πατέρα μου

Προς τι, αναρωτιέμαι, αυτή η παράξενη
επιμονή
των δεικτών να περιστρέφονται στα
τυφλά μέσα σ` ένα
ρολόι κομματιασμένο από αιώνες, προς
τι και η πεισματική
εμμονή του τεχνίτη στη λεπτομέρεια
(αναρωτιέμαι πάλι) προς τι η επιμονή
του ποιητή να βγάζει
τα μάτια του μες στο σκοτάδι
πασχίζοντας
να ανακατασκευάσει τον περίπλοκο
μηχανισμό του ποιήματος
εδώ πληθυσμοί ολόκληροι
ανταλλάσσονται ακριβώς όπως ανταλλάσσονται
δυο πιόνια πάνω σε μια άδεια σκακιέρα
.




Τα γαλάζια άλογα του Φραντς Μαρκ , Οδός Πανός,  


---



 ΤΟ ΤΟΠΙΟ


Χιόνιζε έξω από το παράθυρό σου και ταυτοχρόνως
στα πιο μακρινά ημισφαίρια. Κυρίως άκουσα
χιόνιζε στην Plaza de la Republica, στα έρημα
τείχη της Ελσινόρης, στις κατασκότεινες όχθες,
στο πάρκο που το γνώριζες μόνο από τις αφηγήσεις
των εξόριστων 


Από το χέρι του χρόνου -εκδ. Ομβρός



---



(…)
όλα όσα ακολούθησαν στη συνέχεια
ξετυλίγονται μπροστά μου σαν ένα βουβό
φιλμ βλέπω τα γεγονότα σαν να στέκομαι μπροστά
σ’ έναν καθρέφτη ονείρου ο Πρίντσιπ βρίσκεται μπροστά
στο μαύρο αυτοκίνητο του αρχιδούκα
και κρατώντας το περίστροφο πυροβολεί
από κοντά αρκετές φορές
ο Πρίντσιπ εγκαταλείπει
τη σκηνή τρέχοντας
ο αρχιδούκας έχει χτυπηθεί
το ίδιο και η σύζυγός του Σοφία
δούκισσα του Χόχενμπεργκ
αν και δεν ήμουν παρών
τη στιγμή που ο Πρίντσιπ
πατά τη σκανδάλη
τα βλέπω όλα καθαρά όπως
κάποιος που κοιτάζει μέσα από ένα
πεντακάθαρο κρύσταλλο όλα
ξετυλίγονται μπροστά μου σαν ένα βουβό
φιλμ βλέπω τον αρχιδούκα να πέφτει
η δούκισσα Σοφία πέφτει επίσης
γέρνει στο κάθισμα χτυπημένη στο αυτί
όλοι ξαφνικά στεκόμαστε μπροστά σ’ έναν
καθρέφτη
ονείρου οι πύλες του χάους
και του ολέθρου
έχουν ανοίξει ο οδηγός βγάζει
ένα μαντήλι για να σκουπίσει
το αίμα από το στόμα της δούκισσας
όλα συμβαίνουν ταυτόχρονα
ένα μεγάλο ατμόπλοιο με την ονομασία Ανκόν
αποπλέει θριαμβευτικά από το λιμάνι

του Παναμά
ο Πρίντσιπ εγκαταλείπει
τη σκηνή τρέχοντας
ένα τραίνο ταξιδεύει
ολόκληρη τη νύχτα από τη Βιέννη
στο Σαράγεβο διασχίζοντας
αγρούς και κοιλάδες και πυκνά
δάση με καστανιές που θυμίζουν


τα μελαγχολικά τοπία του Στίφτερ
αγροί και κοιλάδες και πυκνά δάση
με καστανιές που φλέγονται
φλέγονται κάτω
από τις θανατηφόρες λάμψεις
των άστρων
άρρωστα άλογα και δυσκίνητα βόδια
σέρνουν κάτω από τη βροχή
τα σκουριασμένα κάρα των νεκρών
οι πύλες του χάους και του ολέθρου
έχουν ανοίξει ένας ολόκληρος
κόσμος βυθίζεται στην τρέλα ένας
ολόκληρος κόσμος έφθασε στο τέλος του
This is the way the world ends
αυτή θα είναι η τελευταία μας λέξη καθώς
βυθιζόμαστε αργά στη μαύρη
λάσπη των χαρακωμάτων
παραιτηθείτε από κάθε ελπίδα
παραιτηθείτε This is the way
η εποχή

των ασφυξιογόνων αερίων
επέρχεται.
-Από το βιβλίο του  Τα τριαντάφυλλα της Μερσέδες,  εκδ. Μικρή Άρκτος





Διασχίζοντας τους αιώνες – του Σταμάτη Πολενάκη


Τι χρειάζονται οι ποιητές; Σε τι χρησιμεύει η ποίηση; Ερωτήματα που μένουν συνεχώς αναπάντητα και διαρκώς επανέρχονται όλο και πιο βασανιστικά σε εποχές όπως η δική μας, που τα πάντα γκρεμίζονται και η πίστη στο θαύμα ολοένα κλονίζεται.
Στο μυθιστόρημα "Οι δαιμονισμένοι" ο Ντοστογιέφσκι βάζει στο στόμα κάποιου από τους επαναστάτες μηδενιστές του έργου τη φράση «Ενα ζευγάρι μπότες αξίζει περισσότερο απ’ όλο τον Σέξπιρ»
Ο μεγάλος Ρώσος τραγικός είχε δει με την απαράμιλλη προφητική του δύναμη τη φοβερή θύελλα που ερχόταν και είχε προειδοποιήσει εγκαίρως για την ανάδυση μιας νέας τάξης επαναστατών για τους οποίους τα πάντα επιτρέπονται και τα πάντα, ακόμα και η ποίηση και η τέχνη, είναι άξια περιφρόνησης αν δεν εξυπηρετούν τους σκοπούς τους και αν δεν έχουν μια άμεση χρησιμότητα.
Αλλά η ποίηση και η τέχνη δεν μπορούν να έχουν καμία άμεση χρησιμότητα. Ένα ζευγάρι μπότες μπορεί να είναι χρήσιμο.
Η μεγάλη ποίηση που έρχεται από πολύ μακριά διασχίζοντας τους αιώνες είναι απαραίτητη.
Χρειαζόμαστε σήμερα, περισσότερο από ποτέ άλλοτε, την ποίηση και τη θέρμη των λέξεων που μόνο αυτές μπορούν να μας ζεστάνουν και να μας προστατεύσουν απέναντι στο μεγάλο ψύχος, στη φοβερή εποχή των παγετώνων η οποία επέρχεται.





Με  φίλους κρατώντας τις …….αποστάσεις……






.
.
.
.
.
.
.

||| Το κείμενο είναι προϊον πνευματικής ιδιοκτησίας και ως εκ τούτου προστατεύεται κατά τις διατάξεις του Ελληνικού Νόμου Ν.2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικών δικαιωμάτων. Δεν επιτρέπεται η αντιγραφή για εμπορική ή άλλου είδους χρήση. Δεν επιτρέπεται η αντιγραφή σε άλλα site και blog. |||​



  

>  ακολουθήστε την κ.Μαρία Πανούτσου στο facebook

ΔΗΜΟΦΙΛΕΣΤΕΡΑ ΑΡΘΡΑ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

μικρός ταξιδευτής: @da Cruz da Rocha (click στην εικόνα)